Шрифттин өлчөмү:
А-
А
А+
Түстөр:
А
А
А
Сүрөттөр:
Өчүрүү
Кадимки версия

«Электрондук кол кою жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзам долбоору  2016-жылдын 4-июлунан тартып коомдук талкууга коюлат

04-07-2016
11:00

ДЕМИЛГЕЧИЛЕР:  Жогорку Кеңештин депутаттары Д.Бекешев, М.Бакиров   

 Сунуш-пикирлерди төмөнкү электрондук даректерге жөнөтүңүз   akismailov@adm.gov.kga.aiylchiev@adm.gov.kgcivic@platforma.kg

Каттоо номери: № 6-18464/16     01.07.16

Жогорку Кеңештин Басма сөз кызматы

Долбоору

 

 

Кыргыз Республикасынын

"Электрондук кол тамга жөнүндө"

Мыйзамы

1-статья. Ушул Мыйзамдын колдонуу чөйрөсү

1. Ушул Мыйзам жарандык-укуктук келишимдерди, мамлекеттик жана муниципалдык кызматтарды көрсөтүү, мамлекеттик жана муниципалдык иш-милдеттерди аткарууда, ошондой эле мындан башка юридикалык жактан маанилүү аракеттерди жасоодо электрондук кол тамганы колдонуу мамилелерин жөнгө салат.

2.  Кыргыз Республикасынын Мыйзамдары тарабынан мамилелердин айрым түрлөрүндө(шайлоолорго даярдык жана өткөрүү, жарандык-укуктук келишимдерди жүргүзүү, мамлекеттик жана муниципалдык кызматтарды көрсөтүү, банк операцияларын жасоо, бухгалтердик эсептерди жүргүзүү ж.б.) электрондук кол тамганы пайдалануунун өзгөчөлүктөрү белгилениши мүмкүн.

2-статья. Ушул Мыйзамда пайдаланылуучу түшүнүктөр

Ушул Мыйзамдын максаттарына ылайык төмөндөгүдөй түшүнүктөр пайдаланылат:

1) электрондук кол тамга–электрондук формадагы башка маалыматка кошулган жана (же) логикалык жактан ал менен байланышкан жана ким тарабынан кол коюлганын аныктоо үчүн колдонуучу электронук формадагы маалымат;

2) кол тамганы текшерүүчү ачкычтын сертификаты - күбөлөндүрүүчү борбор тарабынан берилген жана ырастаган кол тамганы текшерүүчү ачкычтын сертификатынын ээсине таандык экендигин тастыктаган электрондук документ же кагаз түрүндөгү документ;

3) кол тамганы текшерүүчү ачкычтын квалификациялуу сертификаты (мындан ары - квалификациялуу сертификат) - аккредитацияланганкүбөлөндүрүүчү борбор же  аккредитацияланганкүбөлөндүрүүчү борбордун ишенимдүү адамы, же башкы (түпкү)  күбөлөндүрүүчү борбордун электрондук кол тамганы колдонуу жаатында иш-милдеттерин аткарууга ыйгарым укугу бар аткаруучу бийлик органы тарабынан берилген кол тамганы текшерүүчү ачкычтын сертификаты;

4) кол тамганы текшерүүчү ачкычтын сертификатынын ээси – ушул Мыйзамда беиктилген тартипке ылайык күбөлөндүрүүчү борбор тарабынан кол тамганы текшерүүчү ачкычтын сертификаты берилген адам;

5) кол тамганын ачкычы–электрондук кол тамганы пайда кылууга багытталган уникалдуу символдордун ырааты; 

6) кол тамганы текшерүүчү ачкыч -  электрондук кол тамганын аныктыгын текшерүүгө(мындан ары – электрондук кол тамганы текшерүү) багытталган жана кол тамга ачкычы менен байланышкан уникалдуу символдордун ырааты; 

7) күбөлөндүрүүчү борбор - кол тамганы текшерүүчү ачкычтын сертификатын түзүү жана берүү боюнча иш жүргүзгөнюридикалык жак же жеке ишкер;

8) күбөлөндүрүүчү борбордунаккредитациясы –электрондук кол тамганы колдонуу чөйрөсүндө ыйгарым укугу бар аткаруу бийлик органы тарабынан ушул Мыйзамда бекитилген күбөлөндүрүүчү борбордун талаптарына туура келет деп таануу; 

9) электрондук кол тамганын каражаттары–электрондук кол тамганы түзүү, электрондук кол тамганы текшерүү, кол тамганын жана кол тамганы текшерүү ачкычтарын түзүү иш-милдеттеринин жок дегенде бирөөсүн ишке ашырууга колдонулган шифрленген (криптографиялык) каражаттар;

10) күбөлөндүрүүчү борбордун каражаттары -  кол тамганы текшерүүчү ачкычтын сертификатын түзүү, сактоо жана берүү функцияларын ишке ашырууга жана ошондой эле  кол тамганы текшерүүчү ачкычтын сертификаттарынын реестрин жүргүзүүгө колдонгон программалык жана (же) аппараттык каражаттар;

11) электрондук өз ара иш-аракеттердин катышуучулары – электрондук формада маалымат алмашууну жүргүзүшкөн мамлекеттик органдар, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары, уюмдар, алардын бирикмелери жана ошондой эле жарандар;

12) корпоративдик маалымат системасы - электрондук өз ара иш-аракеттердин катышуучулары болуп айрым бир адамдардын тобу саналган маалымат системасы;

13) жалпы колдонуудагы маалымат системасы - электрондук өз ара иш-аракеттердин катышуучулары болуп аларга тыюу салууга мүмкүн болбогон белгисиз адамдардын тобу саналган маалымат системасы.

3-статья.         Электрондук кол тамганы колдонуу жаатында мамилелерди укуктук тескөө.

1. Электрондук кол тамганы колдонуу жаатында мамилелерди тескөө ушул Мыйзам, Кыргыз Республикасынын башка да мыйзамдары жана электрондук өз ара иш-аракеттердин катышуучулары ортосунда макулдашулар тарабынан жүргүзүлөт.

2. Корпоративдик маалымат системасында электрондук кол тамганы колдонуу тартиби, эгерде Кыргыз Республикасынын мыйзам чыгаруу актылары тарабынан башкача белгиленбесе, анда бул системанын ээси тарабынан же андагы электрондук өз ара иш-аракеттердин катышуучуларынын макулдашуусу тарабынан  бекитилиши мүмкүн.

3. Аткаруу бийлик органдары жана жергилктүү өз алдынча башкаруу органдары тарабынан колдонулган электрондук кол тамгалардын түрлөрүн, ошондой эле мындай электрондук кол тамгалардын шайкештигин камсыз кылуу боюнча талаптарды Кыргыз Республикасынын Өкмөтү бекитет.

 

 4-статья.  Электрондук кол тамганы колдонуу принциптери

Электрондук кол тамганы колдонуу принциптери болуп төмөнкүлөр саналат:

1) мыйзам чыгаруу, башка ченемдик укуктук актылар, же электрондук өз ара иш-аракеттенүүнүн катышуучулары ортосунда түзүлгөн макулдашуу менен электрондук кол тамганын конкреттүү түрүн пайдалануу боюнча талаптар көрсөтүлбөгөн учурда электрондук өз ара иш-аракеттердин катышуучуларынын электрондук кол тамганын каалаган түрүн, пайдалануу укугу;

2) электрондук өз ара иш-аракеттердин катышуучулары тарабынан ушул  Мыйзамдын электрондук кол тамгалардын конкреттүү бир түрлөрүн пайдалануу боюнча талаптарын аткарууга жол ачуучу технология жана (же) техникалык каражаттарды өз каалаганындай пайдалануу мүмкүнчүлүгү;

3) мыйзам чыгаруу жана башка ченемдик укуктук актыларда бекитилген ушул электрондук кол тамга боюнча максаттарга ылайык  электрондук кол тамгалардын конкреттүү бир түрүн пайдалануу боюнча талаптарды шайкеш келтирүү;

4) электрондук документте кол тамга өз колу менен коюлган эмес деген негизде юридикалык күчкө ээ болбогон электрондук кол тамга жана (же) электрондук кол тамга коюлган электрондук документти таанууга жол бербөө;

5-статья.         Электрондук кол тамганын түрлөрү

1. Электрондук кол тамганын түрлөрү болуп, аларды пайдалануу чөйрөсүндө мамилелер ушул Мыйзам тарабынан жөнгө салынса, жөнөкөй электрондук кол тамга жана күчөтүлгөн электрондук кол тамга саналат.   Күчөтүлгөн квалификациялуу эмес электрондук кол тамга (мындан ары – квалификациялуу эмес электрондук кол тамга) жана күчөтүлгөн квалификациялуу электрондук кол тамга (мындан ары – квалификациялуу электрондук кол тамга) болуп бөлүнөт.

2. Жөнөкөй электрондук кол тамга болуп, кол тамганын ачкычы электрондук кол тамганын өзүнө(код, сыр сөз жана башка идентификаторлор) туура келген электрондук кол тамга эсептелет.

3. Квалификациялуу эмес электрондук кол тамга болуп, төмөнкү белгилери бар электрондук кол тамга эсептелет:

а) кол тамга ачкычын пайдалануу менен маалыматты криптографиялык жактан кайра түзүүнүн жыйынтыгында алынган электрондук кол тамга;

б) электрондук кол тамганын жардамы менен электрондук документке кол койгон адамды аныктоого болот;

в)  электрондук кол тамганын жардамы менен электрондук документке кол коюлгандан кийин өзгөртүү фактыларын көрүүгө болот. 

г) электрондук кол тамга электрондук документке кол койгон адам өзүнүн көзөмөлү астында кармап туруучу электрондук кол тамга каражаттарын пайдалануу менен түзүлөт. 4. Квалификациялуу электрондук кол тамга болуп, квалификациялуу эмес электрондук кол тамганын баардык белгилери менен кошо төмөнкү белгилерге ээ болгон электрондук кол тамга саналат.

а) электрондук кол тамганы текшерүү ачкычы квалификациялуу сертификатта көрсөтүлгөн;

б) электрондук кол тамганы түзүү жана текшерүү үчүн ушул Мыйзамда бекитилген талаптарга ылайык тастыкталган электрондук кол тамга каражаттары колдонулат.

5. Эгерде ушул Мыйзамда бекитилген квалификациялуу эмес электрондук кол тамганын белгилерине электрондук кол тамганын туура келиши кол тамганы текшерүү ачкычынын сертификатын колдонбой эле камсыздалса, анда квалификациялуу эмес электрондук кол тамганы колдонууда кол тамганы текшерүү ачкычынын сертификаты түзүлбөй кое алат. 

6-cтатья.         Электрондук кол тамга коюлган электрондук документтерди кол менен коюлган кагаз түрүндөгү документтер менен бир катарга коюп таануу шарттары

1.  Квалификациялуу электрондук кол тамга коюлган электрондук формадагы маалымат, эгерде мыйзамдар же башка ченемдик укуктук актылар тарабынан мындай документти электрондук формада түзүүгө тыюу салынган учурларды эске албаганда, кол менен коюлган кагаз түрүндөгү документтер менен бирдей күчкө ээ.

2. Жөнөкөй электрондук кол тамга же квалификациялуу эмес электрондук кол тамга коюлган электрондук формадагы маалымат,  ченемдик укуктук актылар же электрондук өз ара иш-аракеттердин катышуучуларынын макулдашуусунда бекитилген учурларда, эгерде мыйзамдар же башка ченемдик укуктук актылар тарабынан мындай документти электрондук формада түзүүгө тыюу салынбаса, анда кол менен коюлган кагаз түрүндөгү документтер менен бирдей күчкө ээ. Квалификациялуу эмес электрондук кол тамга коюлган электрондук формадагы маалыматтарды кол менен коюлган кагаз түрүндөгү документтер менен бирдей таанууну бекитүүчү ченемдик укуктук актылар жана электрондук өз ара иш-аракеттердин катышуучуларынын макулдашуулары электрондук кол тамганы текшерүү тартибин карап чыгуулары керек. 

3. Эгерде мыйзамдар жана башка ченемдик укуктук актыларга же иш айлампасында кагаз түрүндөгү документ салтка ылайык, мөөр басылып бекитиле турган болсо, анда күчөтүлгөн электрондук кол тамга коюлган электрондук документ мөөр басылган же кол менен кол тамга коюлган кагаз түрүндөгү документ менен бирдей мааниге ээ. Ченемдик укуктук актылар же электрондук өз ара иш-аракеттердин катышуучуларынын макулдашуусу тарабынан мөөр басылган кагаз түрундөгү документ менен бирдей таануу максатында электондук документке карата дагы кошумча талаптар каралышы мүмкүн.

4. Бир электрондук кол тамга менен электрондук документтердин топтомун, тактап айтканда бири-бирине байланышкан бир нече электрондук документтерди бекитсе болот. Электрондук документтердин топтомуна бир электрондук кол тамга коюуда, электрондук документтердин топтомуна коюлган электрондук кол тамганын түрү топтомдогу ар бир документке коюлган деп эсептелет. 

7-статья.         Чет элдик электрондук кол тамгаларды таануу

1. Чет мамлекеттин укук нормасына ылайык түзүлгөн электрондук кол тамгалар Кыргыз Республикасында ушул Мыйзамга ылайык электрондук кол тамгалардын бир түрүнө белгилери туура келгенде таанылат. 

2. Электрондук кол тамга жана ал коюлган электрондук документ кол тамга текшерүү ачкычынын сертификаты чет мамлекеттин укук нормаларына ылайык берилген деген негиздеюридикалык күчкө ээ эмес деп саналбайт.

8-статья.         Аткаруу бийлик органдарынын электрондук кол тамганы колдонуу чөйрөсүндө ыйгарым укуктары

1. Электрондук кол тамганы колдонуу чөйрөсүндө ыйгарым укуктуу аткаруу бийлик органын (мындан ары – ыйгарым укуктуу орган) Кыргыз Республикасынын Өкмөтү аныктайт. 

2. Ыйгарым укуктуу орган:

1) күбөлөндүрүүчү борборлордун аккредитациясын жүргүзөт, анын ичинде аккредитацияланган күбөлөндүрүүчү борборлор тарабынан талаптардын аткарылышын текшерет жана аткарбагандыгы аныктала турган болсо эреже бузууну четтетүү боюнча эскертүү берет;

2) аккредитацияланган күбөлөндүрүүчү борборлорго карата башкы (түпкү) күбөлөндүрүүчү борбордун иш-милдеттерин аткарат.

3. Ыйгарым укуктуу орган маалымат-телекоммуникациялык тармактарды колдонуу менен төмөнкү маалыматтарга күнү-түнү тоскоолдуксузжеткиликтүүлүктүсактоо жана камсыз кылууга милдеттүү:

1) аккредитацияланган күбөлөндүрүүчү борборлордун аталышы, даректери;

2) башкы (түпкү) күбөлөндүрүүчү борбордун иш-милдеттерин аткаруучу ыйгарым укуктуу орган тарабынан берилген жана иши токтотулган квалификациялуу сертификаттардын реестри;

3) аккредитациясы токтотулган күбөлөндүрүүчү борборлордун тизмеги;

 4) аккредитациясы убактылуу токтотулганаккредитацияланган борборлордун тизмеги;

5) ишмердүүлүгү токтотулган аккредитацияланган күбөлөндүрүүчү борборлордун тизмеги;

6) ушул Мыйзамдын 15-статьясына ылайык ыйгарым укуктуу органга өткөрүлүп берилген сертификаттардын реестри;

4. Кыргыз Республикасынын Өкмөтү бекитет:

1) аккредитацияланган күбөлөндүрүүчү борборлордун ишмердүүлүгү токтотулган учурда реестрлерди жана башка маалыматтарды ыйгарым укуктуу органга өткөрүп берүү тартиби; 

2) квалификациялуу сертификаттардын реестрин түзүү жана жүргүзүү тартиби, ошондой эле мындай реестрлердин ичинен маалыматтарды берүү;

3)  күбөлөндүрүүчү борборлорду аккредитациядан өткөрүү тартиби, аны менен катар аккредитацияланган күбөлөндүрүүчү борборлор тарабынан талаптардын аткарылышын текшерүү тартиби.

5. Аткаруу бийлик органы коопсуздукту камсыз кылуу жаатында:

1) квалификациялуу сертификаттын формасына карата талаптарды бекитет;

2) электрондук кол тамга каражаттарына жана күбөлөндүрүүчү борбордун каражаттарына карата талаптарды бекитет;

3) электрондук кол тамга каражаттарын жана күбөлөндүрүүчү борбордун каражаттарын ушул Мыйзамда бекитилген талаптарга ылайык ырастоо жүргүзөт жана мындай каражаттардын тизмегин жарыялайт.

9-статья.         Жөнөкөй электрондук кол тамганы колдонуу

1. Электрондук документке жөнөкөй электрондук кол тамга коюлду деп төмөнкү шарттардын жок дегенде бирөөсү аткарылганда саналат:

1) жөнөкөй электрондук кол тамга электрондук документтин өзүндө камтылса;

2) анын жардамы менен электрондук документти түзүү жана (же) жиберүүгө боло турган маалымат системасынын оператору тарабынан бекитилген эрежелерге ылайык жөнөкөй электрондук кол тамганын ачкычы көрсөтүлүп, мындай маалымат системасын колдонуу менен электрондук документти түзүү жана (же) жиберүүдө жана түзүлгөн (жиберилген) электрондук документте аны түзгөн (жиберген) адамды билдирүүчү маалымат камтылса;

2. Жөнөкөй электрондук кол тамганы колдонууда кол тамганы текшерүү ачкычы, электрондук кол тамга каражаттары жана кол тамганы текшерүү ачкычынын сертификаты пайдаланылбайт. 

3. Жөнөкөй электрондук кол тамганы пайдалануу учурлары жана тартиби жөнөкөй электрондук кол тамга коюлган электрондук документтерди кол менен коюлган кагаз түрүндөгү документтер менен бирдей таануу каралган ченемдик укуктук актылар жана (же) электрондук өз ара иш-аракеттенүүнүн катышуучулары ортосунда макулдашуулар тарабынан бекитилет.  Мындай актылар жана макулдашуулар төмөнкүлөрдү белгилеши керек:

1) жөнөкөй электрондук кол тамгасы боюнча электрондук документке ким кол койгондугун аныктоо механизмин;  

2) жөнөкөй электрондук кол тамганын ачкычынын купуялуулугун сактоо милдетин.

4. Жөнөкөй электрондук кол тамганы түзүү, берүү жана колдонууга күчөтүлгөн электрондук кол тамга үчүн бекитилген эрежелер колдонулбайт.

10-статья.       Күчөтүлгөн электрондук кол тамганы пайдаланууда электрондук өз ара иш-аракеттердин катышуучуларынын милдеттери

Күчөтүлгөн электрондук кол тамганы пайдаланууда электрондук өз ара иш-аракеттердин катышуучулары милдеттүү:

1) кол тамганын ачкычынын камсыз кылуу, айрыкча аларга таандык кол тамгалардын ачкычтарын алардын макулдугусуз пайдаланууга жол бербөө;

2) кол тамганын ачкычынын купуясы бузулгандыгы тууралуу маалыматты алган күндөн тартып, бир иш күндөн кечиктирбей кол тамганы текшерүүчү ачкычтын сертификатын берген күбөлөндүрүүчү борборго жана электрондук өз ара иш-аракеттердин катышуучуларына билдирүү;

3) кол тамганын ачкычынын купуясы бузулгандыгынын негизинде, ал ачкычты колдонбоо;

4) квалификациялуу электрондук кол тамга коюлган электрондук документ алмашууну жүргүзүү үчүн ушул Мыйзамда бекитилген талаптарга ылайык ырасталган электрондук кол тамганын каражаттарын пайдаланууга.

11-статья. Квалификациялуу электрондук кол тамганын аныктыгын таануу

Соттун чечими башкача болмоюн квалификациялуу электрондук кол тамга төмөнкү шарттар бирдей аткарылган убакта анык деп эсептелинет:

1) сертификатты берүү учурунда аккредитациясынын мөөнөтү өтпөгөн(убактылуу токтотулган эмес, токтотулган эмес, жок кылынган эмес) аккредитацияланган күбөлөндүрүүчү борбор тарабынан түзүлгөң жана берилгенкол тамганы текшерүүчү ачкыч камтылган квалификациялуу сертификат;

2) электрондук документке кол коюу күнү (электрондук документке кол коюу учурунда так маалыматтын бар болушу) же текшерүү күнү – эгерде кол коюу учуру белгисиз болсо -  иштеп турган (иштөөсүн токтотпогон, жок кылынган эмес) кол тамганы текшерүүчү ачкыч камтылган квалификациялуу сертификат;

3) электрондук документке коюлган квалификациялуу электрондук кол тамганын сертификатынын ээсине таандыгын текшерүүдө жана документке кол коюлгандан кийин өзгөртүүлөрдүн киргизилбегендиги боюнчаоң жыйынтык бар;  Текшерүү ушул Мыйзамда бекитилген талаптарга ылайык ырасталган электрондук кол тамганын каражаттарын жана документке кол койгон адамдын квалификациялуу сертификатын пайдалануу менен жүргүзүлөт;

4) квалификациялуу электрондук колтамга аталган документке кол койгон адамдын квалификациялуу сертификатында камтылган чектөөлөргө ылайык колдонулат (эгерде чектөөлөр белгиленсе).

12-статья.       Электрондук кол тамганын каражаттары

1. Электрондук кол тамганы түзүү жана текшерүүгө, кол тамга ачкычтарын жана кол тамганы текшерүү ачкычтарын түзүү үчүн электрондук кол тамга каражаттары колдонулушу керек, алар:

1) электрондук документке кол коюлгандан кийин аны өзгөртүү фактын аныктоого мүмкүнчүлүк берет;

2) электрондук кол тамгадан же аны текшерүү ачкычынан кол тамга ачкычын аныктоого мүмкүн болбостугун практика жүзүндө камсыз кылат;

2. электрондук кол тамганы түзүүдө электрондук кол тамганын каражаты: 

1) электрондук документке кол койгон адамга ал кол коюп жаткан маалыматтын мазмунун көрсөтүшү;

2) маалыматка кол коюп жаткан адам электрондук кол тамганы жасоо боюнча операцияны аяктап белгилегенден кийин гана электрондук кол тамганы түзүү;

3) электрондук кол тамга түзүлгөндүгүн милдеттүү түрдө жана айкын көрсөтүшү керек.

3. Электрондук кол тамганы текшерүүдө электрондук кол тамганын каражаты: 

1) электрондук кол тамга коюлган электрондук документтин мазмунун көрсөтүшү;

2) электрондук документке электрондук кол тамга коюлгандан кийин өзгөртүүлөр киргизилгенин көрсөтүшү;

3) электрондук документке кол тамга ачкычын колдонуп кол койгон адамды көрсөтүшү керек;

4. Мамлекеттик сыр камтылган же мамлекеттик сыр камтылган маалыматтарды камтыган маалымат системасын колдонууга багытталган электрондук документтерде электрондук кол тамгаларды түзүүгө багытталган электрондук кол тамга каражаттары сырдуулуктун тийиштүү деңгээлиндеги маалыматтарды коргоо боюнча талаптарга ылайыктыгы милдеттүү түрдө сертификатталат.

Купуя маалыматтар камтылган электрондук документтерде электрондук кол тамганы түзүүгө багытталган электрондук кол тамга каражаттары мындай маалыматтын купуясын бузбашы керек.

5. Ушул статьянын 2- жана 3- бөлүктөрүндөгү талаптар маалымат системасындагы электрондук кол тамгаларды автоматтуу түрдө түзүү же  текшерүү үчүн колдонуучу электрондук кол тамга каражаттарына колдонулбайт.  

13-статья. Күбөлөндүрүүчү борбор

1. Күбөлөндүрүүчү борбор:

1) кол тамганы текшерүүчү ачкычтын сертификатын түзөт жана аны алуу үчүн кайрылган адамга(мындан ары-кайрылуучу) берет; 

2) кол тамганы текшерүүчү ачкычтардын сертификаттарынын иш мөөнөтүн бекитет;

3) алар тарабынан берилген кол тамганы текшерүүчү ачкычтардын сертификаттарын жокко чыгарат;

4) кайрылуучунун кайрылуусу боюнча кол тамга ачкычы жана кол тамганы текшерүү ачкычы(аны менен катар күбөлөндүрүүчү борбор тарабынан түзүлгөн) камтылган  же кайрылуучу тарабынан кол тамга ачкычын жана кол тамганы текшерүүчү ачкычты түзүү мүмкүнчүлүгүн камсыз кылуучу электрондук кол тамга каражаттарын берет; 

5) ал тарабынан берилген жана жокко чыгарылган кол тамганы текшерүүчү ачкычтардынсертификаттарынын, аны менен катар борбор тарабынан берилгенкол тамганы текшерүүчү ачкычтардын сертификаттарында камтылган маалыматтарды, мындан тышкары кол тамганы текшерүүчү ачкычтын сертификатынын түзүлүшү жана ишинин токтошу(жокко чыгаруу)  тууралуу маалыматтарды камтыган сертификаттардын реестрин (сертификаттар реестри) жүргүзөт;

6) квалификациялуу деп эсептелинбеген сертификаттар реестрин жана ага жетүү тартибин жүргүзүү тартибин бекитет, мындан тышкары сертификаттар реестринде камтылган маалыматтарга, анын ичинде Интернет аркылуу адамдардын жетүүсүн камсыз кылат; 

7) кайрылуучулардын арызы менен кол тамга ачкычтарын жана кол тамганы текшерүүчү ачкычтарды жасап берет. Ал тарабынан жасалса, күбөлөндүрүүчү борбор мындай ачкычтардын купуясын камсыз кылат;

8) аталган күбөлөндүрүүчү борбордун сертификаттар реестринде  кол тамганы текшерүүчү ачкычтардын уникалдуулугун текшерет;

9) электрондук өз ара иш-аракеттердин катышуучуларынын кайрылуусу боюнча электрондук кол тамганы текшерүү жүргүзөт;

10) электрондук кол тамганы колдонууга байланыштуу башка иштерди аткарат.

2. Күбөлөндүрүүчү борбор милдеттүү: 

1) кайрылуучуларга кат түрүндө электрондук кол тамга жана электрондук кол тамга каражаттарын пайдалануу шарттары жана тартиби, электрондук кол тамганы колдонууда пайда болчу тобокел учурлары, жана электрондук кол тамганын жана аны текшерүү коопсуздугун камсыз кылууда зарыл болгон чаралар тууралуу маалымдоого;

2) сертификаттар реестринде камтылган маалыматтардын актуалдуулугун камсыз кылуу жана ага мыйзамсыз жетүүдөн, жок кылуудан, өзгөртүүдөн, блоктоодон жана ошондой эле башка мыйзамсыз аракеттерден  коргоого;

3) каалоочуларгабекитилген тартипке ылайык күбөлөндүрүүчү борбордун сертификаттар реестринде  камтылган маалыматтарды, анын ичинде кол тамганы текшерүү ачкычынын сертификатын жокко чыгаруу боюнча маалыматтарды  кайтарымсыз берүүгө;

3. Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык күбөлөндүрүүчү борбор башкаларга төмөнкүлөрдүн кесепетинен келтирген зыяны үчүн жоопкерчилик тартат: 

1) күбөлөндүрүүчү борбор тарабынан кызмат көрсөтүү келишиминде каралган милдеттерди аткарбоо же туура аткарбоо; 

2) ушул статьянын 1-бөлүгүндө 9-пнктунда, 2-бөлүгүндө 2-жана 3- пунктарындакаралган милдеттерди аткарбоо же туура аткарбоонун кесепетинен.

4. Күбөлөндүрүүчү борбор кол тамганы текшерүүчү ачкычтардын сертификаттарын,борбор тарабынан кол тамганы текшерүүчү ачкычтын сертификаттарынын негизиндеэлектрондук кол тамга коюу менен, түзүү жана берүүыйгарым укуктарын анын атынан иш жүргүзүүчү башка адамдарга (мындан ары -  ишеним адамдары) берүүгө укуктуу.

5. Ушул статьянын 4-бөлүгүндө көрсөтүлгөн күбөлөндүрүүчү борбор башка ишеним адамдарына карата башкы (түпкү) күбөлөндүрүүчү борбор деп саналат жана ишеним адамдарына карата төмөнкү иш-милдеттерди аткарат: 

1) ишеним адамдар тарбынан берилген кол тамгаларды текшерүү ачкычтарынын сертификаттарында текшерүү ачкычтары көрсөтүлгөн электрондук кол тамгаларды текшерет;

2) ишеним адамдары ортосунда жана ишеним адамдар менен күбөлөндүрүүчү борбордун ортосунда электрондук өз ара иш-аракеттерди камсыз кылат.

6. Сертификаттар реестрине киргизилген маалымат, эгерде ченемдик укуктук актыларда кыска мөөнөт каралбаса, күбөлөндүрүүчү борбордун ишмердүүлүгү бүткүчө сакталышы керек.   Күбөлөндүрүүчү борбор иш-милдеттерин башка бирөөлөргө өткөрүп бербестен ишин токтоткон учурда, бул тууралуу бир айга чейинки маалда кечиктирбестен кат түрүндө ал тарабынан берилген мөөнөтү бүтө элек кол тамганы текшерүүчү ачкычтардын сертификаттарынын ээсине билдириши керек. Жогоруда жазылгандай күбөлөндүрүүчү борбордун иши токтогон учурдасертификаттар реестрине киргизилген маалыматтар жок кылынышы керек. 

Күбөлөндүрүүчү борбор иш-милдеттерин башка бирөөлөргө өткөрүп бергенден кийин ишин токтоткон учурда, өз иш-милдеттерин өткөрүп берүү күнүнөн бир айга чейинки маалда кечиктирбестен кат түрүндө ал тарабынан берилген мөөнөтү бүтө элек кол тамганы текшерүүчү ачкычтардын сертификаттарынын ээсине бул тууралуу билдириши керек. Жогоруда жазылгандай күбөлөндүрүүчү борбордун иши токтогон учурда, сертификаттар реестрине киргизилген маалыматтар,  күбөлөндүрүүчү борбордун иш-милдеттерин өткөрүп алгандарга өткөрүлүп бериши керек.

7. Күбөлөндүрүүчү борбордун иш-милдеттерин ишке ашыруу тартиби, ушул статьяга ылайык  анын укуктарын жүргүзүү жана милдеттерин аткарууну күбөлөндүрүүчү борбор, эгерде ченемдик укуктук актыларда же электрондук өз ара иш-аракеттердин катышуучуларынын макулдашууларында башкача белгиленбесе,  өз алдынча аныктайт. 

8.  Күбөлөндүрүүчү борбор тарабынан жалпы колдонуудагы маалымат системасын пайдалануу менен саны чектелбеген адамдардын тобуна кызмат көрсөтүү иши жүргүзүлсө анда ал келишим коомдук келишим деп саналат.

14-статья.  Кол тамганы текшерүү ачкычынын сертификаты

1. Күбөлөндүрүүчү борбор кол тамганы текшерүү ачкычынын сертификатын түзүү жана берүү кызматын  ал менен кайрылуучу ортосунда макулдашуунун негизинде жүргүзөт.  .

2. Кол тамганы текшерүү ачкычынын сертификаты төмөнкү маалыматтарды камтууга тийиш: 

1) анын ишинин башталышы жана аяктоо даталары;

2) жеке жактар үчүн - фамилиясы, аты, атасынын аты (бар болсо), юридикалык жактар үчүн – аталышы же кол тамганы текшерүү ачкычынын сертификатынын ээсинин дагы башка идентификатору;

3) кол тамганы текшерүү ачкычы;

4) колдонулуп жаткан электрондук кол тамганын каражаттарынын аталышы жана (же) кол тамга ачкычы жана кол тамганы текшерүү ачкычы туура келген талаптардын стандарттары;

5) сертификат берген күбөлөндүрүүчү борбордун аталышы.

3. Кол тамганы текшерүүчү ачкычтын сертификатын кол тамганы текшерүүчү ачкычтын сертификатынын ээси катары юридикалык жакка берүүдө, юридикалык жактан тышкары юридикалык жактын уюштуруучулук документтеринин же ишеним кагазынын негизинде юридикалык жактын атынан иш-аракеттерди жүргүзүүчү жеке жакты дагы көрсөтүү керек. Кол тамганы текшерүүчү ачкычтын сертификатынын ээси катары маалымат системасында автоматтуу түрдө же электрондук кол тамгаларды текшерүүдө колдонулуучу кол тамганы текшерүүчү ачкычтын сертификатында  юридикалык жактын атынан иш-аракеттерди жүргүзүүчү жеке жакты көрсөтпөй коюуга болот. Мындай кол тамганы текшерүүчү ачкычтын сертификатынын ээси катары аталган сертификатта көрсөтүлгөн юридикалык жак таанылат.

4. Күбөлөндүрүүчү борборкол тамганы текшерүүчү ачкычтын сертификаттарын электрондук документ формасында жана кагаз түрундө берүүгө укуктуу.  Электрондук формадагы кол тамганы текшерүүчү ачкычтын сертификатынын ээси күбөлөндүрүүчү борбор тарабынан бекитилген сертификаттын көчүрмөсүн кагаз түрүндө да алууга укуктуу.   

5. Кол тамганы текшерүүчү ачкычтын сертификаты, эгерде сертификатта башка дата көрсөтүлбөсө,  ал берилген күндөн тартып күчүнө кирет.  

Кол тамганы текшерүүчү ачкычтын сертификаты тууралуу маалыматтар күбөлөндүрүүчү борбор тарабынан сертификатта көрсөтүлгөн күчүнө кирүү күнүнөн кечиктирбей сертификаттар реестрине киргизилиши керек. 

6. Кол тамганы текшерүүчү ачкычтын сертификаты өз ишин токтотот, эгерде:

1) анда көрсөтүлгөн иш мөөнөтү аяктаса;

2) кол тамганы текшерүүчү ачкычтын сертификатынын ээсинин электрондук формада же кагаз түрүндө берилген арызы боюнча;

3) күбөлөндүрүүчү борбордун иш-милдеттери башка бирөөгө өтпөстөн токтотулса;

4) мыйзамда же күбөлөндүрүүчү борбордункол тамганы текшерүүчү ачкычтын сертификатынын ээси менен болгон макулдашуусунда бекитилген башка учурларда.

7. Кол тамганы текшерүүчү ачкычтын сертификатынын иши токтогондугу тууралуу маалымат күбөлөндүрүүчү борбор тарабынан сертификаттар реестрине кол тамганы текшерүүчү ачкычтын сертификатынын иши токтогондугу боюнча себептери белгилүү болгон күн ичинде киргизилиши керек. Кол тамганы текшерүүчү ачкычтын сертификаты бул тууралуу сертификаттар реестрине маалымат киргизилгенден тартыпкүчүн жоготот.

8. Күбөлөндүрүүчү борборсот тарабынан кол тамганы текшерүүчү ачкычтын сертификатында анык эмес маалыматтар камтылгандыгы белгиленген чечими кчүнө киргенден тартып, бир жумуш күндөн ашпаган убакта кечиктирбестенкол тамганы текшерүүчү ачкычтын сертификатын сертификаттар реестрине сертификатты жокко чыгаруу боюнча малыматты киргизүү менен жокко чыгарат.

9. Жокко чыгарылган кол тамганы текшерүүчү ачкычтын сертификатын колдонуу, аны жокко чыгарууга байланыштуу учурларды эске албаганда, юридикалык кесепеттерди пайда кылбайт.

Күбөлөндүрүүчү борборкол тамганы текшерүүчү ачкычтын сертификатын жокко чыгаруу боюнча маалыматтарды сертификаттар реестрине киргизүүдөн мурда кол тамганы текшерүүчү ачкычтын сертификатынын ээсине анын сертификатын жокко чыгаруу боюнча кат түрүндө билдирүүгө милдеттүү. 

15-статья.       Аккредитацияланган күбөлөндүрүүчү борбор

1. Аккредитация алган күбөлөндүрүүчү борбор аккредитацияланган күбөлөндүрүүчү борбор болуп саналат.

Аккредитацияланган күбөлөндүрүүчү борбор төмөнкү маалыматтарды сактоого милдеттүү:

1) квалификациялуу сертификаттын ээси – жеке жактын өздүгүн тастыктоочу негизги документтин реквизиттерин;

2)  кайрылуучунун – юридикалык жактын атынан квалификациялуу сертификатты алуу укугун тастыктоочу документтин аталышы, номери жана берүү мөөнөтү тууралуу маалыматтарды;

3) квалификациялуу сертификаттын ээсинин үчүнчү тараптын тапшырмасы менен иш жасоо ыйгарым укугун, эгерде квалификациялуу сертификаттын ээсинин үчүнчү тараптын тапшырмасы менен иш жасоо ыйгарым укугу квалификациялуу сертификатка киргизилген болсо, тастыктоочу документтин аталышы, номери жана берүү мөөнөтү тууралуу маалыматтарды;

2. Аталган маалыматтар, Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актыларында кыска мөөнөт көрсөтүлбөсө, аккредитацияланган күбөлөндүрүүчү борбор тарабынан анын ишмердүүлүгү бүткүчө сакталышы керек,

Маалымат анын бүтүндүгүн жана аныктыгын текшергидей формада сакталышы керек.

Күбөлөндүрүүчү борбор квалификациялуу сертификаттын ээсине  квалификациялуу сертификаттын ээсине таандык жана аккредитацияланган күбөлөндүрүүчү борбордо сакталган маалыматтарга жеткиликтүүлүктү камсыз кылышы керек.  

3. Эгерде мыйзамда же башка ченемдик укуктук актыларда башкача белгиленбесе, аккредитацияланган күбөлөндүрүүчү борбор баардык каалоочуларга маалымат-телекоммуникациялык тармактарды пайдалануу менен ушул  күбөлөндүрүүчү борбор тарабынан берилген квалификациялуу сертификаттарга ушул борбордун ишмердүүлүгү бүткүчө жана каалаган убакта кайтарымсыз жеткиликтүүлүктү камсыз кылышы керек.

4. Аккредитацияланган күбөлөндүрүүчү борбордун иши токтогон учурунда  алтөмөнкүлөргө милдеттүү:

1) ыйгарым укуктуу органга күбөлөндүрүүчү борбордун иши токтогонго бир ай убакыт калган маалда алдын ала билдирүүгө;

2) ыйгарым укуктуу органга белгиленген тартипте сертификаттардын реестрин өткөрүп берүүгө;

3) ыйгарым укуктуу органга аккредитацияланган күбөлөндүрүүчү борбордо сакталууга тийиш болгон маалыматтарды белгиленген тартипте өткөрүп берүүгө милдеттүү.

16-статья.       Күбөлөндүрүүчү борбордун аккредитациясы

1. Кыргыз же чет элдик юридикалык жактар болуп саналган күбөлөндүрүүчү борборлорду аккредитациядан өткөрүүнү ыйгарым укуктуу орган жүргүзөт.

2. Күбөлөндүрүүчү борборду аккредитациядан өткөрүү өз ыктыярдуу түрдө жүргүзүлөт.

Күбөлөндүрүүчү борбор арызында андан аз мөөнөт көрсөтүлбөгөн учурда беш жылдык мөөнөткө аккредитацияланат. 

3.  Күбөлөндүрүүчү борборго аккредитация төмөнкү талаптарды аткаруу шарттарында берилет:

1) күбөлөндүрүүчү борбордун таза активдеринин баасы бир миллион сомдон кем эмес суммада турганда:

2) күбөлөндүрүүчү борбор тарбынан берилген кол тамганы текшерүү ачкычынын сертификатында көрсөтүлгөн маалыматтарга, же күбөлөндүрүүчү борбордун сертификаттарынын реестринде камтылган маалыматка ишенүүнүн негизинде башка адамдарга бир жарым миллион сомдон кем эмес суммада келтирилген чыгымдарды финансы жагынан камсыз кылуу мүмкүнчүлүгунүн бар болушу;

3) аткаруу бийлик органы тарабынан коопсуздукту камсыз кылуу жаатында бекитилген талаптарга ылайык тастыктамасы бар электрондук кол тамга каражаттарынын жана күбөлөндүрүүчү борбордун каражаттарынын бар болушу;

4) күбөлөндүрүүчү борбордо кол тамганы текшерүүчү ачкычтын сертификатын түзүү жана берүүнүн үстүнөн түздөн-түз иштеген, маалымат технологиялары же маалымат коопсуздугу чөйрөсүндө жогорку кесиптик билимге ээ, же жогорку болбосо орто кесиптик билими бар жана электрондук кол тамганы колдонуу маселелери боюнча тажрыйба алышкан жана кайра даярдыктарды өтүшкөн жок дегенде 2 кызматкери бар болсо.

4. Күбөлөндүрүүчү борборду аккредитациядан өткөрүү ыйгарым укуктуу органга берилген арызы боюнча жүргүзүлөт.

Арызга күбөлөндүрүүчү борбордун ушул статьянын 3-бөлүгүндө бекитилген талаптарга шайкештигин тастыктоочу документтер тиркелет.

5. Ыйгарым укуктуу орган өз убагында, 30 календар күнү ичинде, берилген документтердин негизинде күбөлөндүрүүчү борборду аккредитациядан өткөрүү же тыюу салуу чечимин чыгарат. 

Күбөлөндүрүүчү борборду аккредитациядан өткөрүү чечимин кабыл алган ыйгарым укуктуу орган 10 календар күндөн ашпастан, чечимин күбөлөндүрүүчү борборго кабарлап, тийиштүү формада аккредитация тууралуу күбөлүктү тапшырат. Башкы (түпкү) күбөлөндүрүүчү борбордун иш-милдеттерин аткаруучу ыйгарым укуктуу орган аккредитация тууралуу күбөлүк менен бир маалда аккредитацияланган күбөлөндүрүүчү борборго башкы (түпкү) күбөлөндүрүүчү борбордун каражаттарын колдонуу менен түзүлгөн квалификациялуу сертификатты кошо берет. 

Күбөлөндүрүүчү борборду аккредитациядан өткөрүүгө тыюу салуу чечимин кабыл алган ыйгарым укуктуу орган 10 календар күндөн ашпастан,  тыюу салуунун себептерин көрсөтүү менен чечимин кат түрүндө жиберет же тапшырат.

6. Аккредитациядан өткөрүүгө тыюу салуу чечимине күбөлөндүрүүчү борбордун ушул статьянын 3-бөлүгүндө көрсөтүлгөн талаптарына туура келбей калышы, же борбор тарабынан берилген документтерде так эмес маалыматтардын табылышынегиз болот.

Аккредитацияланган күбөлөндүрүүчү борбор анын аккредитациясынын мөөнөтү бүткүчө ушул статьянын 3-бөлүгүндө көрсөтүлгөн талаптарды сакташы керек.  Эгерде бул талаптарды аткарууга тоскоол пайда болсо, анда күбөлөндүрүүчү борбор ыйгарым укуктуу органга бул боюнча кат түрүндө билдириши керек. 

Аккредитацияланган күбөлөндүрүүчү борбор өзүнүн иш-аракеттерин жана милдеттерин жүргүзүүдө ушул Мыйзамга ылайык күбөлөндүрүүчү борборлорго коюлган талаптарды аткарышы керек.

Ыйгарым укуктуу орган аккредитациясынын мөөнөтү бүткүчө аккредитацияланган күбөлөндүрүүчү борборлор тарабынан ушул Мыйзамда бекитилген талаптардын аткарылышын текшерүүгө укуктуу.

Эгерде ыйгарым укуктуу орган аккредитацияланган күбөлөндүрүүчү борборлордо айтылган талаптардын аткарылбагандыгын аныктаса күбөлөндүрүүчү борборго бул бузууну кайсы бир мөөнөттө четтетүү боюнча эскертүү берип жана ушул Мыйзамдын 9-статьясынын 3-бөлүгүнүн 4-пунктунда белгиленген тизмекке бул боюнча маалыматтарды киргизүүменен белгиленген бир убакытка чейин аккредитациянын ишин убактылуу токтотууга милдеттүү.   Аккредитацияланган күбөлөндүрүүчү борборыйгарым укуктуу органга кат түрүндө анын аккредитациясынын ишин убактылуу токтотууга негиз болгон бузуулар четтетилгендиги тууралуу билдирме жиберет. Ыйгарым укуктуу орган бул бузуулардын четтетилгенин факт түрүндө текшерүүгө укуктуу жана аккредитациянын ишин улантуу тууралуу чечим кабыл алат, же бузуу көрсөтүлгөн мөөнөттө четтетилбеген болсо, анда күбөлөндүрүүчү борбордун аккредитациясын жокко чыгарат. 

7. Күбөлөндүрүүчү борбордун иш-милдеттерин аткарган мамлекеттик орган, жеригиликтүү өз алдынча башкаруу органдары, мамлекеттик жана муниципалдык мекемелерге ушул статьянын 2-бөлүгүнүн 1-пунктунда көрсөтүлгөн талаптар таратылбайт.

8. Башкы (түпкү) күбөлөндүрүүчү борбордун иш-милдеттерин аткарган ыйгарым укуктуу органга ушул Мыйзамга ылайык аккредитациядан өтүү талап кылынбайт.

17-статья.       Квалификациялуу сертификат

1. Квалификациялуу сертификат ушул Мыйзамга ылайык бекитилген талаптарга туура келген күбөлөндүрүүчү органдын каражаттарын колдонуу менен түзүлүшү керек.

2. Квалификациялуу сертификат төмөнкү маалыматтарды камтышы керек:

1) квалификациялуу сертификаттын уникалдуу номери,күчүнүн башталыш жана аяктоо даталары;

2) квалификациялуу сертификаттын ээсинин фамилиясы, аты жана атасынын аты(эгер бар болсо), квалификациялуу сертификаттын ээсинин – жеке жактын  туулган датасы жана жери, же квалификациялуу сертификаттын ээсинин – юридикалык жактын аткаруу органынын аталышы (фирмалык аталышы), негизги мамлекеттик каттоо номери жана катталган жери жана(же) факт түрүндө жайгашкан жери;

3) кол тамганы текшерүү ачкычы;

4) кол тамга ачкычын, кол тамганы текшерүү ачкычын жана квалификациялуу сертификатты түзүүдө колдонулган электрондук кол тамга каражаттарынын жана күбөлөндүрүүчү органдын каражаттарынын аталыштары, ошондой эле аталган каражаттардын ушул Мыйзамга ылайык бекитилген талаптарга жооп берүүсүн тастыктоочу документтердин реквизиттери; 

5) квалификациялуу сертификатты берген күбөлөндүрүүчү органдын аталышы жана жайгашкан жери, күбөлөндүрүүчү органдын квалификациялуу сертификатынын номери жана бул борбордун аккредитациясы тууралуу күбөлүгүнүн реквизиттери; 

6) квалификациялуу сертификатты колдонуу чектөөлөрү (эгерде чектөөлөр бекитилген болсо);

7) кайрылуучу тууралуу башка маалыматтар (кайрылуучунун талаптары боюнча).

3. Эгерде кайрылуучу тарабынанүчүнчү тараптардын атынан чыгып жаткан укугун тастыктоочу документтер күбөлөндүрүүчү органга берилсе, анда квалификациялуу сертификатка кайрылуучунун мындай укугу жана укугунун күчүнүн мөөнөтү тууралуу маалыматтар киргизилиши мүмкүн. 

4. Квалификациялуу сертификат аткаруу бийлик органы тарабынан коопсуздукту камсыз кылуу жаатында бекиткен талаптарга ылайык формада берилет.

5.Аккредитацияланган күбөлөндүрүүчү органга берилген, анан ал кайрылуучуга берген  квалификациялуу сертификатты жокко чыгарууда, ошондой эле күбөлөндүрүүчү органдын аккредитациясынын мөөнөтү аяктап же жокко чыгарылса,аккредитацияланган күбөлөндүрүүчү орган тарабынан кайрылуучуга берилген квалификациялуу сертификат өз ишин токтотот. 

6. Квалификациялуу сертификаттын ээси милдеттүү:

1) кол тамга ачкычынын купуясы бузулгандыгынын негизинде ал ачкычты колдонбоо жана  кечиктирбей квалификациялуу сертификатты берген күбөлөндүрүүчү органга бул сертификаттын күчүн токтоттуруу үчүн кайрылууга;

2) квалификациялуу электрондук кол тамганы квалификациялуу сертификатта камтылган чектөөлөргө(эгерде мындай чектөөлөр бекитилсе) ылайык пайдаланууга.

18-статья.       Квалификациялуу сертификатты берүү

1. Аккредитацияланган күбөлөндүрүүчү орган квалификациялуу сертификаттарды берүү учурунда милдеттүү:

1) квалификациялуу сертификатты алуу үчүн ага кайрылган кайрылуучунун – жеке жактын өздүгүн аныктоого;

2) кайрылуучунун – жеке жактын атынан кайрылган адамдын квалификациялуу сертификатты алууга укуктуулугунун тастыктамасын алууга; 

2. Кайрылуучу күбөлөндүрүүчү органга кайрылууда квалификациялуу сертификатты колдонууда чектөөлөрдү көрсөтүшү керек (чектөөлөр бекитилген учурларда) жана күбөлөндүрүүчү органга квалификациялуу сертификатка киргизип берүүсү үчүн маалыматтардын аныктыгын далилдөөчү төмөнкү документтерди, же алардын тийиштүү деңгээлдеги көчүрмөсүн берет:

1) кайрылуучунун – жеке жактын өздүгүн тастыктоочу негизги документи, же кайрылуучу – юридикалык жактын мамлекеттик каттоо тууралуу күбөлүгүн жана уюштуруучулук документтери;

2) чет мамлекеттин мыйзамдарына ылайык юридикалык жакты каттоо тууралуу документтердин(чет элдик юридикалык жактар үчүн) тийиштүү деңгээлде мамлекеттик же расмий тилде котормосун;

3)  башка адамдын атынан кайрылуу укугун тастыктоочу ишеним кагаз же башка документ;

3. Квалификациялуу сертификатты алууда кайрылуучу тил каттын негизинде күбөлөндүрүүчү орган тарабынан квалификациялуу сертификатта камтылган маалыматтар менен танышуусу керек.  

4. Күбөлөндүрүүчү орган квалификациялуу сертификатты берүү учурунда квалификациялуу сертификаттын ээсине квалификациялуу электрондук кол тамганы жана квалификациялуу электрондук кол тамга каражаттарын колдонуу коопсуздугун камсыз кылуу боюнча колдонмону да бир маалда бериши керек. 

19-статья.       Ушул Мыйзамдын күчүнө кириши

1. Ушул Мыйзам 2017-жылдын 1-январынан тартып күчүнө кирет.

2. Кыргыз Республикасынын  «Электрондук документ жана электрондук цифралык кол тамга жөнүндө» 2004-жылдын 17-июлундагы № 92- Мыйзамы ушул Мыйзам күчүнө кирген күндөн тартып, күчүн жоготту деп таанылсын. 

20-статья.       Корутунду жана өткөөл жоболор

1. Кыргыз Республикасынын  «Электрондук документ жана электрондук цифралык кол тамга жөнүндө» Мыйзамына ылайык берилген кол тамга ачкычтарынын сертификаты ушул Мыйзамга ылайык кол тамга текшерүүчү ачкычтарынын сертификаты деп таанылып, анда көрсөтүлгөн мөөнөтү аяктамайын квалификациялуу сертификаттар үчүн бекитилген ушул Мыйзамдагы эрежелер боюнча күчүн уланта берет.  

2. Кыргыз Республикасынын  «Электрондук документ жана электрондук цифралык кол тамга жөнүндө» Мыйзамында аныкталган электрондук цифралык кол тамга коюлган электрондук документ ушул Мыйзам күчүнө кирген күнгө чейин, сот башка чечим бекитпесе, квалификациялуу электрондук кол тамга коюлган электрондук документ деп таанылат.

Кыргыз Республикасынын «Электрондук кол тамга жөнүндө» Мыйзам долбооруна

Маалымдама-негиздеме

 

Мыйзам долбоорунун максаты болуп электрондук кол тамгаларды колдонуу чөйрөсүндө мамилелердин төмөнкү түрлөрүн жөнгө салуу эсептелет:

1) электрондук кол тамгалардын түрдүү түрлөрүн колдонуу;

2) кол тамга ачкычынын сертификаттарын берүү жана пайдалануу, электрондук кол тамгаларды текшерүү;

3) күбөлөндүрүүчү борборлордун кызматтарын көрсөтүү, ошондой эле күбөлөндүрүүчү борборлордун аккредитациясы.

КР азыркы «Электрондук документ жана электрондук цифралык кол тамга жөнүндө» Мыйзамы жалгыз технологияны жана электрондук кол тамганын түрүн –ЭЦК карайт, ошондой эле электрондук документ түшүнүгүн тикелей андагы ЭЦК бар болушу менен байланыштырат.  Мунун айынан күбөлөндүрүүчү борборлордун жалпыга жеткиликтүү системасын жайылтуу факт түрүндө мүмкүн эместигин көрсөтүп, ЭЦК коюлбаган электрондук документтерди колдонууга тыюу салып жатат. Ошондуктан аталган мыйзам КР электрондук башкаруунун өнүгүшүнө системалуу тоскоолдук жаратат жана толугу менен кайра иштелип чыгуусун талап кылат.

Азыркы мыйзамга киргизилип жаткан өзгөртүүлөр бул чөйрөдө укуктук тескөөнү жакшыртууга, кыргыз мыйзамдарын Евразия экономикалык Бирикмедеги өлкөлөрдүн мыйзамдарына шайкеш келтирүүгө багытталган. Мунун баары Кыргыз Республикасы тарабынан айтылган интеграциялык бирикмеге кирүү боюнча кол коюлган милдеттенмелерди аткарууда өтө маанилүү. Бул өзгөртүүлөр ЕАЭБтин алкагында мамлекеттик органдар, ошондой эле юридикалык жана жеке жактардын электрондук өз ара иш-аракеттери үчүн маанилүү. 

Мыйзам долбооруна ылайык электрондук кол тамгаларды колдонуу чөйрөсүндө мамилелерди жөнгө салуу принциптери төмөндөгүдөй:

1) эгерде мыйзам чыгаруу актылары, башка ченемдик укуктук актылар тарабынан же электрондук өз ара иш-аракеттердин катышуучуларынын ортосунда макулдашуу тарабынан электрондук кол тамганын конкреттүү бир түрүн пайдалануу каралса, (мыйзам чыгаруу актылары тарабынан ушундай мүмкүнчүлүк каралган учурда) электрондук өз ара иш-аракеттердин катышуучуларынын электрондук кол тамгалардын каалаган түрүн пайдалануу укугу;

2) электрондук өз ара иш-аракеттердин катышуучулары тарабынан электрондук кол тамгалардын конкреттүү түрлөрүн пайдаланууда колдонулчу Мыйзам долбоорунун талаптарын аткарууда каалаган технология жана (же) техникалык каражаттарды колдонуу мүмкүнчүлүгү;

3) мыйзам чыгаруу жана башка ченемдик укуктук актылардын максаттарына ылайык электрондук кол тамгалардын конкреттүү түрлөрүн пайдаланууда талаптарга шайкеш келтирүү;

4) электрондук документте кол тамга кол менен коюлган эмес деген негизде юридикалык күчкө ээ эмес деп таанууга жол бербөө.

Мыйзам долбоорунда колдонулуучу түшүндүрмө аппарат кеңейтилген түрдө иштелип чыккан. Электрондук кол тамгага, анда электрондук кол тамгалардын баарына таандык негизги белгиси –маалыматка электрондук формада кол койгон  жеке же юридикалык жакты аныктоо үчүн кол тамганы колдонуу мүмкүнчүлүгү - бекилген аныктама берилген. Мыйзам долбоорунда бекитилген критерийлерге карап, электрондук кол тамгалардын үч түрүн бөлүп караса болот: жөнөкөй, күчөтүлгөн квалификациялуу эмес жана күчөтүлгөн квалификациялуу электрондук кол тамга.  Алардын ар бирин колдонуу боюнча Мыйзам долбоорунда атайын жоболор бар. 

Эгерде электрондук кол тамга бир убакта төрт шартка туура келсе:

(а) электрондук кол тамга кол тамганын ачкычын колдонуу менен маалыматты криптографиялык кайра иштетүүнүн жыйынтыгында алынган;

б) электрондук кол тамга электрондук документке кол койгон адамды аныктоого жардам берет;

в) электрондук кол тамга электрондук документке кол тамга коюлгандан кийин киргизилген өзгөртүүлөрдү аныктоого жардам берет;

г) электрондук кол тамга кол койгон адам өз көзөмөлү алдында сактоочу электрондук кол тамга каражаттарын колдонуу менен түзүлсө,

анда мындай электрондук кол тамга күчөтүлгөн эмес электрондук кол тамга деп аталат.

Күчөтүлгөн деп эсептелбеген электрондук кол тамга жөнөкөй электрондук кол тамга деп саналат. Анын башкалардан айырмасы кол тамга ачкычы электрондук кол тамганын өзүнө(код, сыр сөз жана башка идентификаторлор) туура келиши. Мунун артынан ал маалыматка кол койгон адамды гана билдире алат, ал эми маалыматтын кол коюлгандан кийин  өзгөрүүсү, кол тамганын өзгөрүүсү ага көз каранды эмес.  Жөнөкөй кол тамганын тең маанилүүлүк учурлары мамилелердин катышуучуларынын макулдашууларында же ченемдик укуктук актыларда каралышы керек. 

Эгерде электрондук кол тамганын сертификаты Мыйзам долбоорунун жоболоруна ылайык аккредитацияланган күбөлөндүрүүчү борбор тарабынан берилген болсо, ал эми электрондук кол тамганы түзүү жана текшерүүгө талаптарга ылайык ырастама алган электрондук кол тамганын каражаттары колдонулса, мындай кол тамга квалификациялуу электрондук кол тамга деп таанылат.   Квалификациялуу электрондук кол тамга күчөтүлгөн кол тамганын бир түрү деп эсептелгендиктен, квалификациялуу электрондук кол тамганы пайдаланууга карата квалификациялуу сертификат колдонулат, ошондой эле аккредитацияланган күбөлөндүрүүчү борборлордун ишине күчөтүлгөн квалификациялуу эмес электрондук кол тамга үчүн бекитилген эрежелер пайдаланат.Квалификациялуу электрондук кол тамга коюлган электрондук формадагы маалымат  өз кол менен коюлган кагаз түрүндөгү документ менен бирдей катарда каралат (мыйзамдар же башка ченемдик  укуктук актылар тарабынан электрондук формада мындай документтерди түзүүгө тыюу салынбаса).

Мыйзам долбоор тарабынан мамилелердин айрым бир түрлөрүндө электрондук кол тамганы колдонуу эрежелери жана тартиби белгиленген эмес, анткени ал нерсе ошондой мамилелерди тескөөчү мыйзамдарга таандык болуп  саналат (мисалы, электрондук башкарууну жүргүзүүдө, мамлекеттик жана муниципалдык кызматтарды көрсөтүүдө электрондук кол тамганы колдонуу). Ошол эле учурда Мыйзам долбоору тарабынан аткаруу бийлик жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары тарабынан колдонулган электрондук кол тамгалардын түрлөрү жана мындай электрондук кол тамгалардын шайкештигин камсыз кылуу боюнча талаптар Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан атайын бекитилээри айтылат.

Мыйзам долбоору тарабынан электрондук кол тамганы колдонуу чөйрөсүндө  төмөнкү түрдөгү мамиленин катышуучуларынын укугу жана милдеттери бекитилет:

1. Ыйгарым укуктуу орган  - Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан аныкталчу электрондук кол тамга чөйрөсүндө ыйгарым укуктуу аткаруу бийлигинин органы. Мыйзам долбоору тарабынан ыйгарым укуктуу органдын ыйгарым укуктарынын толук тизмеги бекитилет. Алардын ичинде негизгилери  - күбөлөндүрүүчү борборлорду аккредитациядан өткөрүү, аккредитацияланган күбөлөндүрүүчү борборлорго карата башкы (түпкү) күбөлөндүрүүчү борбордун функцияларын аткаруу. Акыркы функция Кыргыз Республикасында электрондук кол тамгага бирдиктүү ишенимдүүлүк мейкинин жаратууга жардам берет.

2. Күбөлөндүрүүчү боорбор – кол тамганы текшерүүчү ачкычтардын сертификатын түзүү жана берүү боюнча иш жасоочу юридикалык жак же жеке ишкер. Аккредитация алган күбөлөндүрүүчү борбор аккредитацияланган күбөлөндүрүүчү борбор деп саналат.

Бардык күбөлөндүрүүчү борборлор Мыйзам долбооруна ылайык күбөлөндүрүүчү борбордун милдеттеринин бузулушунун натыйжасында башкаларга келтирилген зыян үчүн жоопкерчилик тартышат.

3. Кол тамганы текшерүү ачкычынын сертификатынын ээси  - кол тамганы текшерүү ачкычынын сертификаты берилген жеке же юридикалык жак. Сертификат албаган, бирок электрондук кол тамгаларды колдонгон, ошондой эле күбөлөндүрүүчү борборго сертификат алу үчүн кайрылган башка адамдардын укуктары жана милдеттери Мыйзам долбоору тарабынан тескелет. Мыйзам долбоорунда белгиленгендей, кол тамга ачкычтарынын серификат ээлери жана күчөтүлгөн электрондук кол тамгаларды колдонгон башка адамдар милдеттерин аткарууда эреже бузуулардын натыйжасында келтирген зыяны үчүн жоопкерчилик тартышат.

Мыйзам долбоорунда күбөлөндүрүүчү борборлорду же күбөлөндүрүүчү борборлордун системаларын квалификациялуу сертификаттарды берүү ыйгарым укугуна ээ кылуу үчүн аккредитациядан өткөрүү каралган. Мыйзам долбоору тарабынан күбөлөндүрүүчү борборлорду аккредитациядан өткөрүү талаптары бекитилген.  Күбөлөндүрүүчү борбор анын аккредитация мөөнөтү бүткүчө бул талаптарга жооп бериши керек.

Мыйзам долбоорунда күбөлөндүрүүчү борборлордо сакталууга тийиш болгон маалыматтардын, анын ичинде керек болгондо оперативдүү-издөө ишин жүргүзүүгө жардам берүүчү маалыматтардын тизмеги аныкталган. Мыйзам долбоорунда чет элдик электрондук кол тамгаларды таануу механизмдери каралган.

КР «Электрондук кол тамга жөнүндө» Мыйзам долбоорун кабыл алуу менен КР документ алмашуу, анын ичинде мамлекеттик жана муниципалдык кызматтарды электрондук формада көрсөтүү алкагында керек болгон укуктук база түзүлмөкчү.   Мунун баары мамлекеттик органдарда электрондук өкмөттү киргизүү, мамлекеттик жана муниципалдык кызматтарды көрсөтүү үчүн шарттарды түзөт. Мындан тышкары, Мыйзам долбоорунда бекитилген электрондук документ алмашуунун аныктыгын камсыз кылчу механизмдер Кыргызстандын заманбап, технологиялык мамлекет катары өнүгүшүнө, паракордук тобокелдерди азайтууга, улуттук экономиканын инвестициялык жагымдуулугун жана натыйжалуулукту көтөрүүгө, мамлекеттик бюджеттин чыгашаларын азайтууга же аларды натыйжалуу пайдаланууга жол ачмакчы.  

Көрсөтүлгөн долбоордун жоболору азыркы ченемдик укуктук актыларга каршы келбейт жана долбоор ишкердүүлүк ишин жөнгө салууга багытталбагандыктан ага регулятивдик таасир анализин жасоо кажет эмес, 

Долбоорду кабыл алуу социалдык, экономикалык, укуктук, укуккоргоочулук, гендерлик, экологиялык, паракорлук кесепеттерди жаратпайт. Долбоорду кабыл алуу мамлекеттик бюджеттен кошумча финансы каражаттарынын сарпталышын талап кылбайт, анткени ал тарабынан каралган мамлекеттик органдардын ыйгарым укуктары алардын азыркы (негизги) ишмердүүлүгүнүн алкагында жүргүзүлөт.

Мыйзам долбоору коомдук талкуу үчүн http://www.kenesh.kg маалымат ресурсунда жарыяланган. Коомдук талкуу учурунда келип түшкөн сунуштардын бардыгы мыйзам долбоорунун редакциясында эске алынган.

Мыйзам долбоору кабыл алынгандан кийин, Кыргыз Респбликасынын Өкмөтү мыйзам долбоорунда камтылган жоболорду ишке ашырууга багытталганбир нече ченемдик укуктук актыларын иштеп чыгуу жана кабыл алуусу керек. Анын ичинде:

1) аккредитацияланган күбөлөндүрүүчү борбор ишин токтотууда ыйгарым укуктуу органга реестрлерди жана башка маалыматтарды өткөрүп берүү тартиби;

2) квалификациялуу сертификаттардын реестрлерин түзүү жана жүргүзүү тартиби, ошондой эле мындай реестрлерден маалыматтарды берүү тартиби;

3) күбөлөндүрүүчү борборлорду аккредитациядан өткөрүү эрежелери, анын ичинде аккредитацияланган күбөлөндүрүүчү борборлордун талаптарга жооп беришин текшерүү тартиби;

4) электрондук кол тамга каражаттарына болгон талаптар, аны менен катар квалификациялуу сертификатка коюлган талаптар.